Książka Jana Karskiego "WIELKIE MOCARSTWA WOBEC POLSKI 1919-1945. OD WERSALU DO JAŁTY"

 

„Książka prof. Karskiego jest potężnym zastrzykiem trzeźwości, niezbędnym vademecum dla polskich polityków. Gdyby leżało to w mojej mocy, uczyniłbym z niej dla nich lekturę obowiązkową.”

Andrzej Pomian (1911-2008), historyk, dziennikarz radia Wolna Europa

pr2_kolor_lekki

O autorze

Jan Kozielewski (Jan Karski to pseudonim) urodził się w 1914 roku w Łodzi, wielokulturowym mieście będącym dużym sku- piskiem społeczności żydowskiej.
Wychował się w katolickiej rodzinie jako najmłodszy z ośmiorga rodzeństwa. Ukończył prawo i dyplomację na  Uniwersytecie Lwowskim. Tuż przed wybuchem II wojny światowej rozpoczął karierę dyplomatyczną w Ministerstwie Spraw Zagranicznych.

Po wybuchu wojny zaangażował się w działalność ruchu oporu i został kurierem Polskiego Państwa Podziemnego. Obdarzony fotograficzną pamięcią i władający kilkoma językami kilkukrotnie wyruszał z misją do polskiego rządu na uchodźstwie we Francji i Wielkiej Brytanii, przewożąc tajne instrukcje i rozkazy. Przyczynił się do budowy struktur Polskiego Państwa Podziemnego i funkcjonowania tej największej w okupowanej Europie organizacji polityczno-wojskowej. Podczas trzeciej misji został aresztowany i torturowany przez Gestapo, próbował popełnić samobójstwo. Po odbiciu przez żołnierzy polskiego podziemia kontynuował konspiracyjną działalność.

W ramach przygotowań do ostatniej i najważniejszej misji Karski dwukrotnie został wprowadzony do warszawskiego getta, by na własne oczy zobaczyć tragiczną sytuację Żydów. W przebraniu ukraińskiego żołnierza spędził również kilka godzin w obozie przejściowym w Izbicy, z którego Żydów transportowano do obozów zagłady w Sobiborze i na Majdanku. Tam ponownie widział nieludzko traktowanych, umierających z głodu i rozstrzeliwanych ludzi.

W 1942 roku Karski przekazał informacje o sytuacji w okupowanej Polsce zachodnim sojusznikom. Osobiście składał ustne raporty m.in. brytyjskiemu ministrowi spraw zagranicznych Anthony’emu Edenowi, a w lipcu 1943 roku, prezydentowi Stanów Zjednoczonych, Franklinowi D. Rooseveltowi. 




O swoich wojennych doświadczeniach Karski napisał książkę pod angielskim tytułem Story of a Secret State, wydaną w 1944 roku w Stanach Zjednoczonych, gdzie stała się bestsellerem ze sprzedażą sięgającą 400 tys. egzemplarzy (w Polsce została wydana dopiero w 1999 i 2014 roku pod tytułem Tajne państwo). Sukces ten umożliwił Karskiemu zorganizowanie licznych spotkań autorskich w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Spotkania miały zwrócić uwagę amerykańskiej opinii publicznej na tragedię Polski i jej zbrojny wysiłek w przededniu nadciągającej groźby sowieckiej dominacji. Tajne państwo przetłumaczono na wiele języków i wydano m.in. w Wielkiej Brytanii, Niemczech i w Hiszpanii.

Po wojnie Jan Karski pozostał w USA, nie mógł wracać do komunistycznej Polski. Po ukończeniu studiów i uzyskaniu doktoratu na Uniwersytecie Georgetown w Waszyngtonie, przez czterdzieści lat wykładał stosunki międzynarodowe i teorię komunizmu w tamtejszej School of Foreign Service, kuźni amerykańskiej elity dyplomatycznej.

Przez wiele lat Jan Karski nie ujawniał swoich wojennych przeżyć. Jego rola w informowaniu wolnego świata o trwającej Zagładzie stała się znana dopiero po wywiadzie, jakiego udzielił w 1978 roku Claudowi Lanzmannowi realizującemu film „Shoah”.

Oprócz Tajnego państwa (ang. Story of a Secret State), Karski napisał również fundamentalną rozprawę Wielkie mocarstwa wobec Polski: 1919-1945 od Wersalu do Jałty (ang. The Great Powers and Poland, 1919-1945: From Versailles to Yalta), która stanowiła dogłębną analizę sytuacji międzynarodowej Polski podczas II wojny światowej. W 1982 roku jerozolimski Instytut Yad Vashem przyznał Karskiemu tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata, a w 1994 roku rząd Izraela oraz rodzinne miasto Łódź przyznały mu honorowe obywatelstwo.

W 1995 roku Jan Karski otrzymał z rąk Prezydenta Lecha Wałęsy Order Orła Białego, a 29 maja 2012 roku Prezydent Barack Obama odznaczył go pośmiertnie Prezydenckim Medalem Wolności, najwyższym amerykańskim odznaczeniem cywilnym.

Więcej: https://www.jankarski.net/pl/o-janie-karskim/historia-jana-karskiego.html

O książce

Mimo obfitości materiału dokumentacyjnego nie było dotąd systematycznego opracowania polityki wielkich mocarstw w stosunku do odrodzonej Polski i jej polityki w stosunku do nich (…). Dzięki wieloletnim wysiłkom Jana Karskiego, podczas wojny wielce zasłużonego kuriera między rządem, zagranicą a Podziemiem, później profesora Uniwersytetu Georgetown w Waszyngtonie, możemy nareszcie odetchnąć. W tomie „The Great Powers and Poland 1919-1945. From Versailles to Yalta” przetrawił on za nas i dla nas nieprawdopodobnie wielką masę źródeł, ogłoszonych i nie ogłoszonych, książkowych i archiwalnych, poddał je odważnej, wnikliwej analizie, a wyniki przedstawił w sposób równie naukowy, jak niezwykle jasny i dokładny. Jego książka jest dziełem ogromnej pracy i wielkiej wartości. (…)
Prof. Karski uważa, że los Polski  okresie 1918-1945 zależał w zasadzie nie od niej samej, lecz od wielkich mocarstw. Była ona przedmiotem, a nie podmiotem polityki międzynarodowej. (…)

Andrzej Pomian, Bolesne prawdy. Dzieło życia prof. Karskiego, Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza, Londyn nr 18, 4 maja 1985

Partnerzy wydania

PARTNERZY SPECJALNEGO WYDANIA KSIĄŻKI JANA KARSKIEGO
"WIELKIE MOCARSTWA WOBEC POLSKI. 1919-1945 OD WERSALU DO JAŁTY"

KSIĄŻKA logos

Jak otrzymać? Gdzie kupić?

Książka, wydana przy współpracy Fundacji Edukacyjnej Jana Karskiego, dystrybuowana jest przez Wydawnictwo Poznańskie: http://www.wydawnictwopoznanskie.com/ 

Premiera odbędzie się na Uniwersytecie Warszawskim 4 października 2019 r. podczas polsko-amerykańskiej konferencji „Wielkie mocarstwo i Polska 1919-2019. 100 lat stostunków polsko-amerykańskich”